Na razie nie ma wpisów na blogu
Na razie nie ma żadnych znajomych
Na razie nie ma żadnych aktualnych wydarzeń
Na razie nie należy do żadnych grup
wiki artysty
Krystian Lupa urodził się w 1943 roku w Jastrzębiu Zdroju. Reżyser, scenograf, pisarz, pedagog. Studiował fizykę, malarstwo i grafikę, reżyserię filmową i teatralną.
W Teatrze im. Norwida w Jeleniej Górze skupił wokół siebie w latach siedemdziesiątych młodych aktorów. Zafascynowany Witkacym i psychoanalizą Junga badał możliwości teatru jako narzędzia poznania. Powstały wtedy inscenizacje Nadobniś i koczkodanów, Pragmatystów, Macieja Korbowy i Bellatrix.
Okres jeleniogórski to spektakle autorskie: "Przezroczysty pokój" (1979), "Kolacja" (1980), oraz inscenizacje sztuk Stanisława Ignacego Witkiewicza (polskiego prekursora teatru absurdu): "Nadobnisie i koczkodany" (1978), "Pragmatyści" (1981), "Maciej Korbowa i Bellatrix" (1986). Przedstawienia te, nazwane w manifeście reżysera "Teatrem Ujawnienia", traktowały teatr jako jedną z możliwości poznania i przekroczenia granic ludzkiej osobowości. Syntezą tego kierunku poszukiwań stał się spektakl wg powieści Alfreda Kubina "Po tamtej stronie" – 1985 ("Die andere Seite") – "Miasto snu" w Starym Teatrze w Krakowie, który był rodzajem podróży w głąb jaźni.
W drugiej połowie lat osiemdziesiątych przeniósł się na stałe do Krakowa. Na Scenę Kameralną Starego Teatru adaptował wielkie dzieła literatury niemieckiej i rosyjskiej, Rilkego, Musila, Dostojewskiego. Kreacje aktorskie w jego spektaklach, np. w Braciach Karamazow czy Kalkwerku, charakteryzują się wyjątkowym stopniem skupienia i emocjonalnej precyzji.
Spektakle powstałe w Teatrze Starym stanowiły zwrot w problematyce – podjęcie problemów etycznych oraz zgłebienie sytuacji duchowej człowieka w okresie wielkiej kulturowej przemiany. Były to: "Marzyciele" (1988) Roberta Musila, "Bracia Karamazow" (1990) wg Fiodora Dostojewskiego, "Szkice z Człowieka bez właściwości" (1990) wg Roberta Musila (spektakl zrealizowany w krakowskiej Państwowej Wyższej Szkole Teatralnej), "Malte" (1991) wg Rainera Marii Rilkego, "Kalkwerk" (1992) wg Thomasa Bernharda i "Lunatycy. Esch czyli anarchia" (1995) wg Hermanna Brocha.
"Kalkwerk" według powieści Thomasa Bernharda rozpoczął przygodę z twórczością tego pisarza ("Immanuel Kant" w Teatrze Polskim we Wrocławiu – 1996 i "Rodzeństwo" w Starym Teatrze – 1996) – która stała się okazją zgłębienia irracjonalnych mechanizmów osobowości i eksperymentów na temat "medialnego aktorstwa".
Syntezą refleksji na temat duchowych przemian człowieka formacji europejsko-chrześcijańskiej stała się adaptacja III tomu "Lunatyków" Brocha – spektakl "Lunatycy. Huguenau, czyli rzeczowość" w Starym Teatrze w Krakowie (1998).
W następnych realizacjach ("Powrót Odysa" Stanisława Wyspiańskiego w Teatrze Dramatycznym w Warszawie i "Prezydentki" Wernera Schwaba w Teatrze Polskim we Wrocławiu – oba w 1999) – podjęte zostały penetracje nieświadomych kreacji mitycznych. W adaptacji powieści-testamentu Thomasa Bernharda "Auslöschung – Wymazywanie", Teatr Dramatyczny w Warszawie (2001), została podjęta radykalna próba penetracji kulturowych zafałszowań, w tym również – a może przede wszystkim – zafałszowań kondycji twórczej.
Uwaga Lupy ogniskuje się na procesach przewartościowywania światopoglądu ukształtowanego w europejskiej, chrześcijańskiej kulturze. Teatr Krystiana Lupy prowokuje żywiołowe reakcje publiczności w kraju jak i za granicą. Dorobek artystyczny reżysera honorowany jest kolejnymi odznaczeniami. Tematy, które coraz bardziej angażują Lupę, to mistyfikacje i zakłamania nieobce zwłaszcza jednostkom twórczym. Inspiracją staje się demaskatorska proza Bernharda. Lupa inscenizuje jego powieści i dramaty w teatrach Krakowa, Wrocławia (Immanuel Kant w Teatrze Polskim) i Warszawy (Wymazywanie w Teatrze Dramatycznym). Eksplorując problemy i mity związane z duchowym rozwojem człowieka coraz częściej sięga po literaturę rosyjską (Czechow, Gorki) oraz dramat współczesny.
Planował kiedyś napisanie powieści, Klasztoru nasłuchujących… Projekt przerodził się w regularnie prowadzony dziennik. Zapisywane spostrzeżenia i intuicje są materiałem do książek o Utopii – przestrzeni teatru – oraz zbiorów prozy wspomnieniowo-refleksyjnej.
Wśród zagranicznych nagród Krystiana Lupy wymienić należy Nagrodę Krytyków Francuskich (1999) za Lunatyków Hermanna Brocha ze Starego Teatru w Krakowie, najlepszy spektakl obcojęzyczny w sezonie 1998/99, 2001 – Austriacki Krzyż Zasługi, francuski Order Kawalera Kultury (2002). W 2008 roku międzynarodowe Jury przyznało mu Europejską Nagrodę Teatralną.
W 2009 roku Krystian Lupa został uhonorowany Paszportem „Polityki” – nagrodą specjalną dla Kreatora Kultury, przyznawaną „mistrzom, nauczycielom kolejnych pokoleń, klasykom polskiej kultury” oraz został laureatem Europejskiej Nagrody Teatralnej za całokształt pracy. Nagrodę przyznało międzynarodowe jury pod patronatem Komisji Europejskiej, Unii Teatrów Europy i Europejskiej Konwencji Teatralnej. Wśród jej laureatów są m.in. Harold Pinter, Robert Wilson i Pina Bausch.
WWW: www.krystianlupa.com
komentarze
reklama
