INDEPENDENT.PL - polska kultura niezależna

Na razie nie ma wpisów na blogu

Na razie nie ma żadnych znajomych

• sambaFEST vol.2 17.09.2009 - 20.09.2009
• CUcumber 09.05.2009
• Festiwal muzyczno-literacki Wolne Miasto Gdańsk 2008 13.12.2008 - 14.12.2008

Na razie nie należy do żadnych grup

Modelarnia, znajdująca się na terenach byłej Stoczni Gdańskiej, nieopodal Instytutu Sztuki Wyspa,  powstała w 2002 roku. Została powołana do życia dzięki Fundacji Wyspa Progress, której charakterystyczną cechą jest tworzenie nowych miejsc sztuki w obszarach nie po temu powołanych. Zgodnie z tradycją Wyspy – Modelarnia stała się przyjaznym środowiskiem dla niekonwencjonalnych działań artystycznych. Powstała z myślą o stworzeniu warunków do pracy twórczej i przechowywania prac, a stała się także miejscem pokazów artystycznych, spotkań autorskich i wykładów, a także koncertów, pokazów performance, warsztatów. Ponadto miejsce to wspiera badania krytyków i kuratorów zainteresowanych gdańską sceną artystyczną.

W Modelarni organizowane są cykliczne imprezy: Zimno, Majówka, czy warsztaty Medianacje. Wszystko to ma miejsce wśród reliktów stoczniowej przeszłości, w przestrzeni postindustrialnej, co stanowi znakomity kontekst dla działań artystycznych. Nie będące wystawami czasowymi jednonocne pokazy stwarzają możliwość spotkania się w jednym miejscu różnych osób. Różnorodność form prezentowanej tu sztuki i obecność reprezentujących rozmaite środowiska gości stanowią znakomitą okazję do aktywnej dyskusji, wymiany poglądów z różnych perspektyw.

Prowadzący: Grzegorz Klaman

Rezydenci: Grzegorz Klaman, Monika Pudlis, Joanna Maltańska, Gabriel Roszak, Dominika Skutnik, Marek Frankowski, Robert Kaja, Wojtek Matacz, Magda Matacz. 

Działania wspierają: Lena Dula, Ola Grzonkowska, Zuzanna Malicka, Roma Piotrowska oraz Maks Bochenek.

MODELARNIA

Bywają miejsca, których funkcjonowania nie sposób zanalizować pomijając szeroki kontekst, w który się wpisują. Są to miejsca powiązane całą siecią znaczeń, w oderwaniu, od których, bardzo trudno o nich mówić.

Są, bowiem miejsca i przestrzenie powiązane jedną ideą, choć przekształcające się na przestrzeni lat i przemian społecznych. Proces taki stanowi jakby próbę podjęcia wewnętrznej redefinicji.

Takim właśnie miejscem jest Modelarnia w Gdańsku, funkcjonująca na dawnych terenach Stoczni Gdańskiej .

Jest to miejsce wykreowane całkowicie przez Fundację Wyspa Progress. Modelarnia powiązana z tą strukturą, wpisana w jej kontekst, stanowi wytwór przeobrażeń formacji i działalności fundacji, jej aktualną aktywność. W obliczu wielu przemian nie tylko artystyczno – organizacyjnych, również mam tu na myśli szerokie przeobrażenia o podłożu polityczno – społecznym, artyści związani z Modelarnią powrócili do działań pozainstytucjonalnych. Swoisty brak łatwego dostępu do działań tego miejsca spowodowany obowiązkiem posiadania przepustki, by dostać się na dawny teren stoczni, generuje elitarność tego miejsca, „wybór” widowni, odcięcie się od masowości.

Kiedy mówię o kontekście, w który należy wpisać Modelarnię , by nie mówić o niej jako o miejscu funkcjonującym w próżni, gdyż wówczas równie dobrze można by ją umieścić w każdej innej przestrzeni, pragnę podkreślić istotę idei i miejsca. Modelarnia to działalność, która stosunkowo niedawno pojawiła się na mapie miejsc sztuki w Gdańsku, w marcu, bowiem mijają dwa lata od jej powstania. Kiedy mówimy o początkach Modelarni , a także o kontekście, w który należy ją wpisać nie sposób pominąć Galerii Wyspa , dziś już nie istniejącej, która wyznaczała profil działań artystów gdańskich już od połowy lat 80' do roku 2002, a więc daty jej zamknięcia.

Ponieważ Modelarnia stanowi projekt autorski Grzegorza Klamana, który przed laty założył i prowadził Galerię Wyspa (najpierw na cyplu Wyspy Spichrzów, a od 1990 roku w przestrzeni przekazanej na rzecz tej aktywności przez ASP w akademiku na ulicy Chlebnickiej), tym silniej można powiązać te dwie struktury i połączyć ich działalność. Od czasu powołania do życia Fundacji Wyspa Progress w roku 1994 stała się ona formułą nadrzędną względem galerii, choć ta była pierwsza, natomiast od czasu zamknięcia Galerii Wyspa , fundacja wpisała w swą strukturę Modelarnię .

Problematyka na tle, której pojawia się funkcjonowanie miejsc tzw. trzeciego obiegu, a do takich z pewnością zalicza się Modelarnia i zaliczała Wyspa , jest w Polsce stosunkowo rzadko poruszana. Być może przyczyną jest mała elastyczność struktury państwowej względem takich tworów. Stąd próba odnalezienia się i dłuższego funkcjonowania tego typu przestrzeni sztuki jest trudna. Konieczność uzależnienia się od jednego, lub kilku czynników wywołuje kontrowersje, konflikty i w efekcie nie pozwala na prowadzenie dłuższej współpracy. W odmiennych warunkach formułowała się Galeria Wyspa, był to, bowiem czas trudny politycznie, lecz również czas gwałtownych przemian ustrojowych w państwie. Moment, w którym struktury niezależne przybierały zupełnie inny wymiar, gdyż niezależność konstytuowała opozycję wobec państwa. Sytuacja uległa zmianie w następnych latach, kiedy powoli wkraczały struktury demokratyczne i dialog z władzami okazywał się bardziej realny.

Jednak zamknięcie Wyspy i doprowadzenie do wyrzucenia Anety Szyłak ze stanowiska dyrektora CSW Łaźnia, instytucji, którą współtworzyła, wraz z artystami, doprowadziło do zachwiania dialogu pomiędzy strukturami oficjalnymi, a alternatywnością. Próba została podjęta, w efekcie natomiast porozumienie na dłuższą metę nie mogło zafunkcjonować.

Modelarnia , będąc ucieleśnieniem, kontynuacją idei, dokonała tym samym, autoeksmisji – przeniesienia działań artystycznych na tereny zdegradowane, wyłączone w pewnym sensie poza obręb miasta, przywodzi na myśl działania eksterytorialne – umiejscawianie akcji artystycznych poza sztuką, dokonywane już wcześniej przez artystów związanych z tym miejscem. Ponadto jest to proces wpisujący się w szerokie przemiany systemów wystawienniczych, zapoczątkowanych już w latach 60' w Europie i Ameryce Północnej. Permanentna opozycja wobec tego, co związane z oficjalnością, komercyjnością, kontrolą wygenerowała miejsca alternatywne, prowadzone często przez artystów, których ideologia i profil zasad funkcjonowania odbija się w adaptacji przestrzeni, gdyż są to często fabryki, laboratoria, czy magazyny. Miejsca funkcjonujące w opozycji do tradycyjnych galerii jako przestrzeń wystawiennicza, pracownie, prowadzące również programy pobytowe dla artystów, a zatem szeroko pojęte miejsce powstawania, kreowania idei – sztuki.

Sama Modelarnia mieści się na terenie dawnej Stoczni Gdańskiej przy ul. Doki 1 budynek 102B. Wpisuje się w industrialny krajobraz żurawi dźwigów stoczniowych, które można oglądać po drodze. Interesująca wydaje się już sama droga do tego miejsca sztuki. Dobiegające ze wszystkich stron hałasy przemysłowe, stoczniowcy, stare slogany – hasła bezpieczeństwa pracy powypisywane na zachowanych starych halach stoczniowych. Strażnicy na każdej bramie, przepustki umożliwiające wkroczenie na tereny stoczni, wszystko to wywołuje w widzu – intruzie przybywającemu z zewnątrz pewną dozę niepewności.

Hala, w której mają miejsce wszelkie wydarzenia to przestrzeń, w której dawniej budowano modele statków, spełniająca warunki wystawiennicze o powierzchni około 400 m2. Jest to ponadto miejsce o pewnej specyfice wyostrzającej zmysły, jak również wrażliwość czysto fizjologiczną. Wilgoć, zimno, wrażenie ogromnej nieogarniętej przestrzenności ... Często zresztą bywa tak, iż na okres niesprzyjających warunków klimatycznych działalność usypia na okres zimy.

Modelarnia w swej strukturze jest kooperatywem artystów założonym, jak już wspomniałam na początku w 2002 roku. Jest przestrzenią sztuki, która łączy funkcje pracowni z miejscem pokazów i działań w obszarze sztuk wizualnych. Początkowo została powołana głównie na potrzeby stworzenia warunków pracy artystycznej i przechowywania prac, szybko stała się jednak miejscem wydarzeń artystycznych, spotkań autorskich i wykładów, a także koncertów, pokazów performances oraz Festiwalu Młodego Filmu Europejskiego. Modelarnia jest, co więcej miejscem wspierającym badania krytyków i kuratorów zainteresowanych gdańską sceną artystyczną, co podkreśla interdyscyplinarność i schematy, do których można odnieść to miejsce, jako ośrodek badań i twórczości dotyczących szeroko pojętej kultury współczesnej.

Szerokie spektrum wydarzeń wciągających widza w ciekawe przestrzenie miejskie, a właściwie pozamiejskie, postindustrialne, wpisuje się w cały zespół działań artystycznych i paraartystycznych na terenie dawnej stoczni. Miejsce to, bowiem stało się w pewnych kręgach przestrzenią, w której „się bywa” przyciągającą na różne imprezy, akcje, wydarzenia głównie młodą widownię. Wszystkie wydarzenia w Modelarni są organizowane bez udziału publicznych środków finansowych, co pozwala na niezależny charakter programu autorskiego, oraz pozbawia możliwości ingerencji. Jak dotąd zorganizowano dwanaście pokazów i wydarzeń artystycznych. Ich specyfikę wyznaczają z jednej strony pokazy grupowe, dotykające określonej problematyki, często związanej z aspektem socjopolitycznym w wymiarze krytycznym, lub związane z określonym medium wizualnym. Profil takich wydarzeń, co podkreśla fenomen tego miejsca, ma jednak z reguły charakter intermedialny, wybiegający niekiedy poza media wizualne. Z drugiej strony odbywają się tutaj także wykłady, konferencje, seminaria i warsztaty artystyczne, te także dotykają współczesnej problematyki, odbyła się tu również w ostatnim czasie obrona pracy dyplomowej z Wydziału Rzeźby ASP w Gdańsku. Jest to przestrzeń sztuki, a właściwie szeroko pojęta przestrzeń kulturotwórcza, która wciąga we wspomniane szerokie spektrum swoich działań.