INDEPENDENT.PL - polska kultura niezależna

"...Każdy urodził się pod jakąś gwiazdą, złą czy dobrą: gwiazdą przeznaczenia...Ja urodziłem się, tak przynajmniej mi się wydaje, pod gwiazdą przygody. Ale powodzenie musiałem sobie sam zdobywać, nie spadło mi ono z nieba. Trzeba było łapać każdą okazję i walczyć, naginać ją do swego życzenia i zmusić, by przygoda się udała...Całe życie grałem o najwyższą stawkę. I wygrałem, bo przegrać można tylko raz. Dziś, gdy spoglądam w przeszłość, jak w kalejdoskopie pojawiają się obrazy wspomnień, niecodzienni ludzie, przygody, miejsca, do których dotarłem, niebezpieczne sytuacje i radosne chwile, które przeżyłem, bo miałem ze sobą szczęście - przyjaciela."

Tak mówił o swym niezwykłym życiu Tony Halik - Polak i Argentyńczyk, wielki podróżnik i wnikliwy znawca życia i obyczajów Indian, ekscentryczny reporter i korespondent amerykańskiej sieci telewizyjnej NBC, ponadto autor kilkunastu książek, a także twórca niezwykle popularnych programów emitowanych przez polską telewizję: "Tam, gdzie pieprz rośnie", "Tam, gdzie rośnie wanilia" oraz "Pieprzu i wanilii"- cyklu przygotowywanego już we współpracy z Elżbietą Dzikowską, żoną i towarzyszką licznych egzotycznych wypraw.

Ten fascynujący, obdarzony ciekawą osobowością człowiek, umiejący z ogromną pasją opowiadać o swych interesujących, choć niejednokrotnie niebezpiecznych przygodach - przyszedł na świat w Toruniu, 24 stycznia 1921 roku. Nie może więc wywoływać zdziwienia fakt powołania właśnie tu, w mieście jego urodzenia powołano do życia i nazwano imieniem Tony'ego Halika jedyne na polskiej mapie muzealnictwa - Muzeum Podróżników.

Nowa placówka, będąca kolejnym oddziałem Muzeum Okręgowego w Toruniu, znalazła swą siedzibę w przekazanym przez władze miasta zabytkowym spichrzu znajdującym się przy ulicy Franciszkańskiej 11, pieczołowicie odremontowanym i przystosowanym do potrzeb muzeum. Celowym, a zarazem ciekawym przedsięwzięciem stało się dobudowanie na tyłach kamienicy pawilonu - sali wystaw czasowych.

Uroczystego otwarcia i udostępnienia zbiorów zwiedzającym dokonano 24 stycznia 2003 roku, dokładnie w 82 rocznicę urodzin Halika.

Stałą ekspozycję w Muzeum Podróżników stanowi dar Elżbiety Dzikowskiej złożony mieszkańcom Torunia po śmierci Antonio Halika - a mianowicie wspólnie z mężem gromadzona kolekcja pamiątek pochodzących z wielu krajów i z rozmaitych kręgów kulturowych. Nie bez żalu rozstawała się z nimi, bo jak sama przyznaje każdy rekwizyt "..przypominał jakiś szczególny moment, wywoływał wspomnienia, był bardzo drogi". W dużym stopniu na podjęcie ostatecznej decyzji wpłynęła Ligia Schmidt, członkini toruńskiego oddziału Towarzystwa Polska - Ameryka Łacińska, która przekonywała, iż zbiory mogłyby z pożytkiem służyć szerszemu gronu odbiorców, a zwłaszcza ciekawej świata młodzieży.

Wystawa zatytułowana "Tony Halik. Urodzony dla przygody", rozmieszczona została na dwóch piętrach kamienicy. Wprowadzenie stanowi część biograficzna, na którą złożyły się dokumenty torunianina - podróżnika, a wśród nich: argentyński paszport, dowód osobisty i prawo jazdy, papiery żeglarskie, mnóstwo kart akredytacyjnych Halika - dziennikarza amerykańskiej stacji NBC, liczne nagrody i wyróżnienia za cykle reportaży przygotowywanych dla polskiej telewizji. Dostrzec można także metrykę urodzenia Tony'ego, jednak wystawioną dla ...Mieczysława Halika, tak bowiem brzmiało jego prawdziwe imię. Mieczysław Sędzimir, dwa tak bardzo słowiańskie imiona nadane mu na chrzcie, okazały się zbyt trudne do wymówienia w odległych krajach Ameryki Południowej, gdzie postanowił żyć i pracować, dlatego przyjął nowe powszechnie zrozumiałe - Antonio, zdrabniane na Tony.

W niezwykłą atmosferę podróży wprowadzają zwiedzających liczne zdjęcia Halika ukazujące go m.in. wśród Indian ołudniowoamerykańskich, na Wyspie Wielkanocnej, w krajach azjatyckich, aż po wizerunki Tony'ego - żeglarza z nieodłączną kamerą na "Darze Młodzieży", którym opłynął w 1988 roku przylądek Horn, czy z wielu wypraw własną łodzią - "Halikówką".

Wzrok przyciąga seria czarno - białych fotografii powstałych podczas wielkiej wyprawy przez obie Ameryki odbytej w latach 1957-1962 z pierwszą żoną Pierrette. Na kilku pojawia się mały chłopiec, syn państwa Halików, urodzony w trakcie trwania tej fascynującej podróży. Otrzymał bardzo oryginalne imię - Ozana - na cześć indiańskiego wodza Szczepu Hinan, który uratował życie Tony'emu, uczestniczącemu w walce dwóch zwaśnionych plemion.

Pierwsze piętro kamienicy wypełnia ciekawa kolekcja pamiątek. Walizki i torby podróżne z naklejkami lotniczymi niemalże z całego świata, czapki z napisem NBC, kasety filmowe, wskazujące na charakter pracy Tony'ego - reportera będącego wciąż w drodze. Z każdej wyprawy, prócz wielu zdjęć i nagranych filmów, przywoził przedmioty bądź związane z życiem codziennym ludzi, do których docierał, bądź też wykorzystywane przez nich do obrzędów rytualnych. Dużo tu wyrobów sztuki ludowej i pamiątkarskiej, broni, ozdób i amuletów.

Obejrzeć można także naczynia do picia yerba mate - tradycyjnego napoju dawnych Indian i dzisiejszych mieszkańców krajów południowoamerykańskich, rytualne maski kubańskie, bambusowe instrumenty muzyczne, wyroby z ceramiki i stroje, a to, co szczególnie rzuca się w oczy, to ogromna liczba nakryć głowy - kilkadziesiąt czapek i kapeluszy pochodzących z różnych zakątków świata. Wśród nich wyróżnia się okazałe sombrero meksykańskie, filcowe i słomiane kapelusze Indian, andyjskie czapki z wielobarwnej włóczki, azjatycki nakrycia głowy chroniące przed słońce, czy wreszcie płócienne czapki żeglarskie i kapelusze z safari.

Ekspozycję dopełniają skóry zwierząt: jaguarów, niedźwiedzia, kangura, krowy argentyńskiej i węży, ponadto spreparowane piranie, skorpion, mały krokodyl i rekin, a także zmniejszona przez Tony'ego główka małpki podczas rytualnych obrzędów w Szczepie Indian Jibaro.

Te i wiele innych przedmiotów związanych z barwnymi przygodami najsławniejszego globtrotera pochodzącego z grodu Kopernika obejrzeć można na ciekawie zaaranżowanej wystawie w Muzeum Podróżników.