INDEPENDENT.PL - polska kultura niezależna

Na razie nie ma wpisów na blogu

Na razie nie ma żadnych znajomych

• ArtBoom Festival 2012 15.06.2012 - 29.06.2012

Na razie nie należy do żadnych grup

Ur. 1973. Mieszka i pracuje w Gdańsku. Ukończyła Gdańską ASP w 1999 roku. Studiowała w pracowni intermedialnej prof. Grzegorza Klamana, pod którego kierunkiem wykonała pracę dyplomową p/t "Absolucja". Od 1998r współpracowała z Galerią Wyspa i Fundacją Wyspa Progress. Także w Galerii Wyspa pokazywała swoją pracę dyplomową.

Dorota Nieznalska jest autorką instalacji, rzeźb, fotografii, filmów wideo, wideo instalacji. W swej twórczości jako jedna z niewielu artystów podejmuje trudne problemy kultury o silnej tradycji katolickiej, związanych z nią polskich mitologii, a także współczesnej tożsamości, stereotypowych ról, wzorców męskości. Już w jej pierwszych instalacjach, jeszcze z czasów studiów, pojawiały się obiekty-fetysze implikujące skojarzenia z opresją związaną z niektórymi sferami aktywności człowieka (np. WEJŚCIE W POSIADANIE TAJEMNICY, 1998, ABSOLUCJA 1999). Z tego okresu pochodzi też cykl fotografii przedstawiających sukę i jej właściciela. Zdjęcia obrazują łączącą ich relację przemocy i uległości, np. widocznego od pasa w dół nagiego mężczyznę i sukę kulącą się na widok pasa (1999).
Jej prace były wystawiane m.in. w Norrtelje Kunsthalle w Szwecji (ABSOLUCJA, 2003), Sankt Petersburgu w Rosji (SUITCASES - MY LIFE, MY FANTASIES, 1999), Galeria Sypka czeskim Brnie (LABOLATORIUM, 1999), Sculpture Center w Nowy Jorku (ARCHITECTURES OF GENDER, 2003).

Dorota Nieznalska i PASJA

fot. Grzegorz Klaman

Według opinii prof. Klamana, Dorota Nieznalska jest wybitnie uzdolnioną artystką. prof. Klaman należy do tych pedagogów, którzy starają się pomóc w dalszej drodze twórczej swoim studentom, także gdy już opuszczą Akademię. Był też kuratorem wystawy PASJA.

Galeria Wyspa, gdzie została pokazana instalacja PASJA, była galerią Gdańskiej ASP. Znajdowała się na pierwszym piętrze w Domu Studenckim ASP przy ul. Chlebnickiej. Wystawiali w niej głównie studenci i osoby związane z Akademią, oraz zaproszeni goście.

Prof. Klaman był założycielem Galerii Wyspa i prowadził ją od 17 lat. Był także założycielem i prezesem Fundacji Wyspa Progress, organizacji pozarządowej pracującej na rzecz galerii. Pod jego kierownictwem Galeria Wyspa wypracowała pozycję ważnego ośrodka na scenie sztuki polskiej. Ogniskowała wokół siebie pracę młodych artystów gdańskich kilku pokoleń. W ogromnej mierze to dzięki działalności Galerii Wyspa i pracy prof. Klamana, Gdańsk zdobył pozycję oryginalnego i nowatorskiego artystycznie ośrodka sztuki współczesnej w Polsce, nazwanego przez krytyków Nową Szkołą Gdańską. Z działalności Galerii Wyspa wyrosła idea powołania Centrum Sztuki Współczesnej "Łaźnia" i jego koncepcja programowa.

Kontrowersja wywołana wokół instalacji PASJA spowodowała, że decyzją władz ASP z dniem 29 stycznia 2002 Galeria Wyspa została zlikwidowana. Powstanie instalacji Doroty Nieznalskiej PASJA zostało w całości sfinansowane przez Miasto Gdańsk. Opis i projekt pracy zostały wcześniej zaakceptowane przez Adama Landowskiego, Wiceprezydenta Miasta Gdańsk i Krystynę Konieczny, Dyrektora Wydziału Spraw Społecznych w Gdańsku.

Wystawa była czynna wcześniej przez niemal miesiąc, nie wzbudzając kontrowersyjnych reakcji. 14 grudnia 2001, w dniu otwarcia, w Gazecie Wyborczej ukazała się zapowiedź wystawy (Anna Urbańczyk, „Pasja Feministyczna”). Dopiero artykuł Urbańczyk „Pasja posłów” w Gazecie Wyborczej z 18 stycznia 2002 i zrobiony w sensacyjnym tonie reportaż TVN spowodowały zainteresowanie działaczy i posłów LPR instalacją PASJA i wystawą w Galerii Wyspa. Wszystkie wypowiedzi publikowane we wspomnianym artykule były krytyczne, czyli została złamana podstawowa zasada profesjonalizmu dziennikarskiego i zwykłej przyzwoitości nakazująca przedstawić opinie obu stron. Każdy z rozmówców cytowanych w artykule przyznał, że wystawy nie widział.

W momencie wejścia działaczy i posłów LPR wraz z dziennikarzami i fotoreporterami do pomieszczeń Galerii Wyspa, była ona nieczynna a wystawa zdemontowana. Dorota Nieznalska była w galerii, gdyż pracowała przy montażu następnej wystawy grupy młodych artystów z Niemiec. Ekipa ludzi LPR od początku zachowywała się wobec artystki bardzo agresywnie, sugerując niedwuznacznie użycie przemocy. Oświadczyli na wstępie, że przybyli tu w celu zniszczenia prac i spowodowania zamknięcia wystawy. Jeden z działaczy, dopingowany przez pozostałych członków LPR, szarpał i odpychał artystkę od jej pracy. Powiedział, żeby nie próbowała z nim walczyć, bo on jest silniejszy. Członkowie LPR obrażali artystkę i rzucali pod jej adresem groźby. Prawdopodobnie tylko obecność dziennikarzy ocaliła Dorotę Nieznalską przed fizyczną agresją polityków i działaczy LPR. Zajście w galerii było wielokrotnie opisywane przez dziennikarzy i pokazywane w lokalnych i ogólnopolskich mediach.

Jest powszechnie przyjętym obyczajem, iż to artysta decyduje o formie publicznej ekspozycji swoich prac. Elementów większych całości, bądź prac nieukończonych, nie prezentuje się tzw. szerokiej publiczności, ew. krytykom i historykom sztuki. Tymczasem ludzie LPR nie wykazali profesjonalnego zainteresowania sztuką. Odtworzenie całości aranżacji przestrzennej instalacji PASJA na życzenie polityków było w tym momencie po prostu niemożliwe. Trudno więc dziwić się artystce, że w takich okolicznościach odmówiła dostępu do swojej pracy.

Incydent w Galerii Wyspa z 21 stycznia 2002 był jedynym bezpośrednim spotkaniem artystki z jej oskarżycielami i krytykami. Nigdy nikt z polityków, posłów, działaczy LPR, ani władz miasta Gdańsk, ani Gdańskiej ASP nie podjął dyskusji nad instalacją PASJA czy stawianymi w sztuce współczesnej problemami. Nigdy nikt nie poszukiwał zrozumienia, nie zadał artystce żadnego pytania. Ten trud pozostawiono dla prokuratora i sądu.

Wszystkie „poszkodowane osoby” złożyły zeznania na podstawie doniesień medialnych. Znaczy to, że nikt z nich wystawy nie widział. Nikt z nich nie zwrócił się także do artystki z prośbą o zaznajomienie z dokumentacją instalacji PASJA.

------------

Dorota Nieznalska jest znana szerokiej publiczności jako autorka okrytej złą sławą Pasji (2001). Mimo rozgłosu, jaki przyniosła młodej artystce ta instalacja, jej twórczości pozostaje nieznana. Wystawa jaką przygotowaliśmy stawia sobie za cel zmienienie tej sytuacji poprzez prezentację kilku z szeregu prac zrealizowanych przez Nieznalską w ostatnich latach - od powstałej w 1999 roku serii fotografii bez tytułu [suka], poprzez Potencję (2001), Implantację perwersji (2004-2005) i Pozycję modlitewną (2005), po najnowsze, niepokazywane jeszcze w Polsce, obiekty rzeźbiarskie Nr 44. Realizacje te pozwalają na dostrzeżenie jednego z dominujących w twórczości Nieznalskiej wątków - którego Pasja jest elementem - struktur męskiej dominacji i przemocy.

Dorota Nieznalska należy do tych artystek krytycznych, które bardziej interesuje analiza postaw i zachowań zaobserwowanych w życiu, niż przyglądanie się medialnym kreacjom męskości. Artystka śledzi przejawy męskiej dominacji i przemocy zarówno w sferze prywatnej jak i publicznej, skupiając się przede wszystkim na relacjach rodzinnych i działaniach państwa. Przyglądając się dominacji, Nieznalska skupia się przede wszystkim na narzucaniu jej poprzez regulację porządku społecznego za pośrednictwem schematów myślenia, postrzegania i oceny, niejednokrotnie także emocji.

Analiza dominującej męskości dokonywana jest tu przez kobietę, która doświadcza jej na sobie. Ta postawa była zawsze obecna w twórczości artystki, odwołującej się w swojej twórczości do relacji panujących w jej rodzinie, ale uległa wzmocnieniu po tym jak wysunięto przeciwko niej oskarżenia w związku z Pasją. Jej realizacje powstające po 2001 roku bardzo często odnoszą się do sytuacji, w której się znalazła. Nieznalska wypowiadająca się swoimi pracami na temat męskiej dominacji nie przyjmuje jednak pozycji ofiary lecz świadka. Co więcej, mamy w realizacjach tej artystki często do czynienia ze swego rodzaju estetyzacją i powiązaną z nią erotyzacją relacji dominacji. Jej obserwacje, niekiedy oskarżenia, zawierają w sobie obok grozy także element fascynacji.

Prace Nieznalskiej są mocno osadzone w rodzimym kontekście, odnosząc się do kształtujących polską mentalność wyobrażeń i stereotypów.