Autor: Sławomir Masłoń
Tytuł: Coetzee. Przewodnik Krytyki Politycznej



Twórczość Johna Maxwella Coetzeego, laureata Nagrody Nobla z 2003 roku, zazwyczaj rozpatruje się od strony problemów etycznych lub egzystencjalnych. Przewodnik Krytyki Politycznej przedstawia jej wymiar polityczny.

Sławomir Masłoń proponuje całościową i zaskakującą interpretację dzieł noblisty, zwracając uwagę na takie kluczowe tematy, jak kolonializm, rasizm czy wewnętrzne sprzeczności i napięcia obecne w liberalnych społeczeństwach. Wykorzystując bogate instrumentarium psychoanalityczne, kreśli ewolucję estetycznych i światopoglądowych poszukiwań pisarza. Spotkanie Lacana i Coetzeego przynosi fascynujący efekt.


Wstęp

Zadaniem tej książki jest próba odpowiedzi na pytanie: co powoduje, że pisarstwo Coetzee’ego wywołuje zachwyt? John Maxwell Coetzee w anglojęzycznym świecie uważany jest za jednego z najważniejszych, jeśli nie najważniejszego z żyjących pisarzy, co znalazło wyraz między innymi w historycznej decyzji przyznania mu w 1999 roku – jako jedynemu – po raz drugi najważniejszej brytyjskiej nagrody literackiej, Booker Prize, za powieść Hańba (pierwszą otrzymał w 1985 roku za Życie i czasy Michaela K.). Niedługo potem przyszła Nagroda Nobla (2003), a tym samym potwierdzenie uznania Anglosasów na arenie międzynarodowej. Również w Polsce autor ten zdobył rzesze czytelników, o czym świadczyć może fakt, że nie tylko wydano prawie wszystkie jego utwory (z wyjątkiem pierwszej, chyba najsłabszej, powieści Dusklands, ale i to pewnie wkrótce się zmieni), lecz pojawił się także na rynku tom esejów literackich Dziwniejsze brzegi (głównie recenzji książek innych autorów), co jest wydarzeniem wydawniczym raczej bez precedensu – praktycznie nie publikuje się u nas w wydawnictwach nieakademickich efektów „pobocznej” działalności twórców beletrystyki.

Za oficjalną interpretację osiągnięć pisarza można chyba uznać uzasadnienie przyznania mu Nagrody Nobla przez Akademię Szwedzką. Czytamy tam między innymi: „Coetzee przejrzał na wylot obsceniczne pozy i fałszywą pompę historii, użyczając swego głosu pogardzanym i tym, których go pozbawiono. […] Budząc w nas niepokój i zaskoczenie, wkopał się Pan głęboko w glebę kondycji ludzkiej, jej okrucieństwo i samotność. Dał Pan głos tym, którzy pozostają poza hierarchiami ustalanymi przez możnych tego świata. Z intelektualną uczciwością i głębokim uczuciem, za pomocą prozy o lodowatej precyzji, zdarł Pan maski naszej cywilizacji i odkrył topografię zła”. A zatem jest Coetzee pisarzem głęboko etycznym, który mierzy się z uniwersalnymi problemami kondycji ludzkiej, osadzając je w szczególnie bolesnych realiach Republiki Południowej Afryki, kraju, z którego pochodzi i w którym do niedawna (do roku 2002) mieszkał.

Są to stwierdzenia mocne, a zarazem bardzo ogólne; zadaniem tej książki jest próba zmierzenia się z nimi na poziomie poszczególnych tekstów – próba przyjrzenia się zasadności opinii Akademii Szwedzkiej, a zarazem odpowiedzi na pytanie: co powoduje, że pisarstwo Coetzee’ego wywołuje tego rodzaju zachwyt? Jako że jest on przede wszystkim autorem powieści, ich analiza stanowi główną część tej pracy. Zawarte w nich przesłanki dyskursu humanistycznego konfrontowane są tu przede wszystkim z wybranymi koncepcjami teorii psychoanalitycznej, w szczególności Jacques’a Lacana, oraz ich polityczną aplikacją dokonywaną między innymi przez Slavoja Žižka. W ten sposób będziemy się starali odsłonić narracyjne, polityczne i egzystencjalne konsekwencje postaw przyjmowanych przez bohaterów tego rodzaju uwspółcześnionej wersji powieści humanistycznej. By ułatwić czytelnikowi wejście w te zagadnienia, rozpoczniemy od prehistorii pisarstwa Coetzee’ego, zawartej w utworach autobiograficznych, utworach, których relację do prawdy (życia) uznaje się zwykle za oczywistą. By jednak utrudnić mu wyjście, zakończymy rozważaniami dotyczącymi tekstu, w którym autobiografia i fikcja splatają się ze sobą w taki sposób, że nie udaje się ich od siebie oddzielić.


Kategoria: humanistyka
Gatunek: esej
Projekt okładki: Twożywo
ISBN 978-83-61006-22-0
Okładka: miękka
Format: 120 x 165 mm
Liczba stronic: 368
Seria: Przewodniki Krytyki Politycznej, t.11
Cena: 29,90 zł




Książka dostępna na dziale prasy w sieci Empik, w salonach RUCHu, dobrych księgarniach na terenie całego kraju oraz w księgarni internetowej KP.


Wydawca: Wydawnictwo Krytyki Politycznej



Data wydania: 2009-06-08