Autorzy: Tomasz Sikorski i Marcin Rutkiewicz
Tytuł: Graffiti w Polsce 1940-2010



Kolejny po nagrodzonym „Polskim street arcie” album prezentujący jeden z najpopularniejszych obecnie nurtów sztuki.

Powstanie i rozwój sztuki ulicznej na świecie zostały znakomicie udokumentowane, a laury należne jej pionierom dawno rozdane. Graffiti w Polsce wywraca tę konstrukcję, pokazując zapomnianych twórców i zjawiska, które za żelazną kurtyną działy się czasem nawet wcześniej niż to, co miłośnicy graffiti uważają za „początek“.

Ta unikatowa, obszerna, przekrojowa publikacja to podróż przez 70 lat historii ulicznej twórczości w naszym kraju, od antyhitlerowskich haseł malowanych na murach w czasie II wojny światowej, przez gwałtowny rozwój gatunku, związany z aktywnością artystyczną i polityczną w latach 80., aż po twórczość pierwszej dekady XXI w. Album zawiera unikatowy materiał zdjęciowy i przybliża sylwetki najciekawszych polskich twórców.

Album przedstawia prace i sylwetki najważniejszych i najciekawszych polskich twórców nurtu balansującego między spontaniczną, często nielegalną obecnością w przestrzeni publicznej, a działalnością prowadzoną z dużym rozmachem pod patronatem szacownych muzeów czy galerii sztuki.



SPIS TREŚCI

Wprowadzenie. Tomasz Sikorski 5

Graffiti przeciw karabinom. 1940–1945 Tekst: Agata Szwedowicz 10

Murale reklamowe i propaganda zewnętrzna w PRL-u. 1960–1990
Tekst: Bartosz Stępień 22

Graffiti artystyczne. 1970–1979
Włodzimierz Fruczek 32
Zygmunt Piotrowski 36
Jerzy Treliński 37
Joanna Krzysztoń i Zbigniew Olkiewicz 38

Graffiti walczące. 1980–1989
Wyrazy wolności. Tekst: Piotr Rypson 42
Robert Afa Brylewski 59
Waldemar Major Fydrych 60
Krzysztof Skiba 70
Dariusz Paczkowski 74
Egon Fietke 80

Graffiti atystyczne. 1980–1990
Faustyn Chełmecki 88
Tomasz Sikorski 92
Paweł Jarodzki 102
Aleksander Olo Rostocki 106
Jacek Ponton Jankowski 110
Alexander Sikora 116
Szymon Urbański 122
Andrij Maruszeczko 130
Towarzystwo Malarzy Pokojowych 132
Krzysztof Skarbek 134
Marcin Harlender 138

Od graffiti walczącego do street artu. 1990–2010
Wprowadzenie. Tekst: Marcin Rutkiewicz 144
Rafał Roskowiński 164
Graffiti przed wielkim wybuchem. 1988–1995
Tekst: Igor Dzierżanowski 170
Graffiti po roku 1995.
Meat 182
Graffiti artystyczne po roku 1995
Twożywo 196
Vlepka. Tekst: Artur Zduniuk 202
Vlep[v]net 208
Mariusz M-city Waras 214
Sławomir Zbiok Czajkowski 222
Waldemar Pranckiewicz 232
Graffiti reklamowe. Artur Wabik 234

Poza 2010
Maja Brzozowska-Brywczyńska 242
NeSpoon 244
Autone 252
Pener 256
Roem (Proembrion) 260
Nawer 262

Słownik pojęć subkultury graffiti 268



FRAGMENTY:

Wprowadzenie. Tomasz Sikorski
Od początku jasne było, że autorzy książki zaglądającej w wojenną, powojenną, peerelowską, niedawną i dzisiejszą historię żywiołowego i nieusystematyzowanego zjawiska narażają się już na starcie na zarzut niekompletności narracji. Ale ten album w swym pierwszym wydaniu nie może być kompletny. Teren jest rozległy, nieopisany, niezbadany, zaniedbany. Niektórzy powiadają – nie bez racji – że ile miast, tyle historii graffiti. Są to jednak opinie skrajnie subiektywne, nieuwzględniające kontekstu i istniejących relacji. Cechami historii ogólnej powinny być rzetelność, obiektywizm i wyważone proporcje. Taką historię porządkują nie lokalne opinie, lecz fakty i daty. (...)
Staraliśmy się nanizać na jedną nić czasu zarówno poszczególne działy tematyczne, jak i poszczególnych twórców graffiti. Spowodowało to konieczność przesunięcia niektórych pozycji z chronologii dzieł twórców do chronologii działów tematycznych. W konsekwencji ostateczny układ treści zachowuje chronologię głównej osi czasu, ale jest też świadectwem i wyrazem kontynuacji, nawrotów, łączenia się i swobodnego przeplatania wątków w obszarze graffiti. Jako fenomen pankulturowy, graffiti to w gruncie rzeczy niesprecyzowany, nielubiący liniowej historii ogół zjawisk, a w dużej mierze także mit, który jak wiadomo sytuuje się zupełnie poza czasem.

Wprowadzenie. Marcin Rutkiewicz
Historia graffiti o korzeniach amerykańskich w naszym kraju, właściwie zdokumentowana, opisana, oddająca sprawiedliwość wszystkim ważnym osobom i wydarzeniom, zajęłaby prawdopodobnie karty publikacji znacznie obszerniejszej od naszej książki.

Graffiti przeciw karabinom. Agata Szwedowicz.
Dowodem, jak poważnie i świadomie polskie podziemie traktowało toczącą się na ulicach Warszawy walkę na napisy, był konspiracyjny konkurs na znak 
Polski Walczącej – wizualny symbol polskiego ruchu 
oporu – ogłoszony przez Biuro Informacji i Propagandy Komendy Głównej AK. Na konkurs, rozstrzygnięty w marcu 1942 r., napłynęło 27 propozycji, z których wybrano projekt kotwicy autorstwa Anny Smoleńskiej, instruktorki harcerskiej i studentki historii sztuki na tajnym Uniwersytecie Warszawskim. Przy wyborze brano pod uwagę m.in. łatwość wykonania oraz wymowę patriotyczną.
Kotwicę starano się umieszczać w dobrze widocznych miejscach: na murach, tablicach ogłoszeniowych, słupach elektrycznych, na przystankach tramwajowych. Znaki te zaczęły się pojawiać 
w Warszawie na przełomie marca i kwietnia 1942 r. Przez dwa tygodnie, od 20 marca do 3 kwietnia 1942 r., znak Polski Walczącej na murach Warszawy malowało codziennie ponad 400 osób.

Murale reklamowe i propaganda zewnętrzna PRL. Bartosz Stępień
Do końca lat 80. miasta PRL-u były osobliwymi galeriami użytkowej sztuki zewnętrznej. Mimo prostoty stosowanych środków i niedoskonałości technologicznych na ulicach można było oglądać wiele realizacji na bardzo wysokim poziomie artystycznym. Ogólnie dostępne dzieła ulicznej reklamy projektowej niewątpliwie miały wpływ na poczucie estetyki całych pokoleń Polaków.
Ogromna szkoda, że tak niewiele z nich się zachowało. Postarzałe, wyblakłe murale zamalowano, 
a na ścianach pokrytych nowym tynkiem zawisły zupełnie nieunikatowe billboardy.


więcej: www.graffitiwpolsce.blogspot.com


Oprawa: twarda
Ilość stron: 272
Wymiary: 270 x 205



Wydawca: Carta Blanca



Data wydania: 2011-11-09